Bij de aanleg van een speeltuin is het keuze van de juiste ondergrond van groot belang. Naast esthetiek en duurzaamheid, speelt veiligheid een centrale rol. In dit artikel geven we een overzicht van de meest gebruikte valdempende ondergronden, met een nadruk op rubberen tegels. We bespreken de voordelen en nadelen van verschillende materialen, toepassingsgebieden, de installatie en onderhoudsaspecten, met steun op gegevens uit betrouwbare bronnen.
Introductie
Een speeltuin is een plek waar kinderen zich veilig kunnen uitleven. Om dit te waarborgen, is het belangrijk dat de ondergrond geschikt is voor het dempen van valletjes. Vanaf een valhoogte van 100 cm is er wettelijk een verplichting om een valdempende ondergrond aan te leggen. Dit geldt voor alle speeltoestellen, of het nu schommels, klimtoestellen of andere speelinrichting betreft.
Er zijn verschillende materialen beschikbaar die geschikt zijn voor het dempen van vallen, waaronder rubberen tegels, boomschors, houtsnippers, en valbeveiligingsplaten. Ieder van deze materialen heeft zijn eigen voor- en nadelen, zowel qua veiligheid als qua onderhoud en duurzaamheid. Hieronder bespreken we deze opties in detail.
Rubberen tegels: Veiligheid, duurzaamheid en onderhoud
Rubberen tegels zijn een veelgebruikte keuze voor de ondergrond van speeltuinen. Ze worden gemaakt van gerecyclede banden en zijn beschikbaar in verschillende kleuren, diktes en afmetingen. De dikte van de tegel bepaalt de maximale valhoogte die veilig kan worden gedempt.
Eigenschappen van rubberen tegels
Rubberen tegels hebben een aantal technische en praktische eigenschappen die hen geschikt maken voor gebruik in speeltuinen:
- Valdemping: Ze dempen vallen effectief en voldoen aan de NEN-EN 1177-normen voor speelvloeren.
- Elasticiteit en schokabsorptie: Ze zijn slijtvast en kunnen schokken goed opvangen.
- Antislipoppervlak: Dankzij hun korrelige structuur blijven ze veilig gebruiken, ook bij natte omstandigheden.
- Duurzaamheid: Gemaakt van gerecyclede materialen zijn ze milieuvriendelijk en hebben een lange levensduur.
- Onderhoudsvriendelijk: Ze kunnen eenvoudig schoongemaakt worden en vereisen vrijwel geen onderhoud.
Toepassingsgebieden
Rubberen tegels zijn geschikt voor diverse toepassingen, waaronder:
- Speelplaatsen en speeltuinen
- Onder en rond speeltoestellen
- Indoor speeltuinen
- Rond zwembaden
- Horecaterrassen
- Looppaden op platte daken
- Ergonomische antivermoeidheidsmatten
Het gebruik van rubberen tegels is daarom niet beperkt tot alleen buitenspeeltuinen, maar ze worden ook toegepast in sportfaciliteiten, fitnessruimtes en andere openbare locaties.
Installatie van rubberen tegels
Het leggen van rubberen tegels is relatief eenvoudig en kan zelfs zonder professionele hulp gedaan worden. Ze worden op de bestaande ondergrond gelegd zonder verlijming. Ze zijn eenvoudig op maat te snijden met een goed mes of decoupeerzaag.
Rubberen tegels kunnen met elkaar verbonden worden via een pen-gat systeem of met een hightack-montagekit. Deze verbinding zorgt ervoor dat de tegels stevig blijven liggen, ook bij intensief gebruik.
Voor- en nadelen van rubberen tegels
Ondanks hun voordelen hebben rubberen tegels ook bepaalde nadelen. Hieronder geven we een overzicht van de belangrijkste voordelen en nadelen:
Voordelen
- Veiligheid: Ze voldoen aan de strengste normen voor valdemping.
- Duurzaamheid: Gemaakt van gerecyclede materialen, wat milieuvriendelijk is.
- Onderhoudsvriendelijk: Ze zijn eenvoudig schoon te maken en vereisen weinig onderhoud.
- Toegankelijkheid: Ze zijn geschikt voor rolstoelgebruikers en kinderwagens.
- Lange levensduur: Ze zijn slijtvast en blijven jarenlang goed functioneren.
Nadelen
- Geen natuurlijke uitstraling: In tegenstelling tot bijvoorbeeld kunstgras of houtsnippers, geven rubberen tegels geen natuurlijke look.
- Niet geschikt voor openbare toepassingen: Sommige varianten zijn alleen geschikt voor particuliere of semi-openbare toepassingen.
- Niet geschikt voor alle valhoogtes: De dikte van de tegel moet afgestemd worden op de valhoogte.
Alternatieve valdempende ondergronden
Naast rubberen tegels zijn er ook andere opties voor valdempende ondergronden. Deze materialen hebben hun eigen karakteristieken en zijn geschikt voor verschillende situaties.
Boomschors
Boomschors is een veel gebruikte valdempende ondergrond, vooral in speeltuinen. Het is een natuurlijke, voordelige optie die een gezellige uitstraling biedt. Echter, het vereist regelmatig onderhoud. Je moet het losschudden om schimmel en rotting te voorkomen en het regelmatig bijvullen, omdat het geleidelijk verteert. Daarnaast moet je 100 mm extra toevoegen om eventuele verliezen te compenseren.
Voordelen van boomschors:
- Natuurlijke uitstraling
- Voordelig
- Toegankelijk voor rolstoelen en kinderwagens
Nadelen:
- Vereist regelmatig onderhoud
- Laagdiktes moeten aangepast worden aan de valhoogte
- Minder duurzaam dan rubberen tegels
Dekowood
Dekowood is een verbeterde versie van traditionele houtsnippers. Het is gemaakt van gezeefde en geschredderde houtsnippers, waardoor het minder snel uitloopt en langer zijn functie behoudt. Het is beschikbaar in verschillende kleuren en is rolstoeltoegankelijk. Daarnaast is het klimaatadaptief, circulair en daardoor duurzaam.
Voordelen van Dekowood:
- 100% milieuvriendelijke kleurstof
- Minder onderhoud nodig
- Toegankelijk voor rolstoelgebruikers
- Bevordert de biodiversiteit
- Lokaal geproduceerd in Nederland
Nadelen:
- Niet geschikt voor alle weersomstandigheden
- Vereist soms specifieke ondergrond voor veilige demping
Tigermulch
Tigermulch is een synthetische valdempende ondergrond die gemaakt is van gecertificeerde gebonden rubbersnippers. Het biedt een natuurlijke uitstraling en is geschikt voor diverse toepassingen. Het is gemaakt van gerecyclede banden en is daardoor duurzaam.
Voordelen:
- Natuurlijke uitstraling
- Duurzaam en milieuvriendelijk
- Geschikt voor diverse valhoogtes
Nadelen:
- Minder bekend dan andere opties
- Vereist eventueel specifieke ondergrond
Veiligheid en regelgeving
Bij het kiezen van een valdempende ondergrond is het belangrijk om rekening te houden met de wettelijke eisen. Vanaf een valhoogte van 100 cm is het verplicht om een vloer met valdempende eigenschappen aan te leggen. Deze verplichting geldt voor alle speeltoestellen.
Daarnaast is het belangrijk dat de gekozen ondergrond voldoet aan de NEN-EN 1177-normen. Deze normen stellen eisen aan de valdempende eigenschappen van de vloer en zijn bedoeld om de veiligheid van kinderen te waarborgen.
Extra veiligheidsmaatregelen
Naast de vloer zijn er ook andere gebieden in de speeltuin waar rubberen elementen een beschermende functie vervullen. Denk aan:
- Kettingelementen of palissades rond zandbakken of waterpartijen.
- Lage randen rond valbeschermingsmatten of paden.
- Rubberen muurafdekkingen voor muren of zitblokken.
- Anti-trip wiggen voor het ontwerpen van barrièrevrije overgangen.
Deze elementen helpen bij het verkleinen van de kans op letsel en maken de speeltuin veiliger voor kinderen van alle leeftijden.
Onderhoud van valdempende ondergronden
Het onderhoud van de gekozen ondergrond is van groot belang voor de veiligheid en de levensduur van de speeltuin. Afhankelijk van het type materiaal zijn er verschillende onderhoudsmaatregelen nodig.
Rubberen tegels
Rubberen tegels vereisen vrijwel geen onderhoud. Ze zijn eenvoudig schoon te maken en blijven jarenlang functioneel. Het enige wat eventueel nodig is, is het verwijderen van afval of vuil dat op het oppervlak terechtkomt.
Boomschors
Boomschors vereist regelmatig onderhoud. Het moet losschudden worden om schimmel en rotting te voorkomen en moet regelmatig bijgevuld worden, omdat het geleidelijk verteert. Het is aan te raden om jaarlijks te controleren of het materiaal nog voldoende dik is om de vereiste valhoogte veilig te dempen.
Dekowood
Dekowood vereist minder onderhoud dan traditionele houtsnippers. Het blijft langer in tact en vereist slechts eenmalig bijvullen per 5 tot 6 jaar. Het is echter belangrijk om te controleren of het materiaal niet is verwerkt of uitgelopen is.
Kostprijs en aanschaf
De kosten van de gekozen ondergrond hangen af van het type materiaal en de benodigde hoeveelheid. Hieronder geven we een overzicht van de gemiddelde kosten van de meest gebruikte materialen:
| Ondergrond | Prijs per m² (ongeveer) | Opmerking |
|---|---|---|
| Rubberen tegels | €20–€40 | Afhankelijk van dikte en kleur |
| Boomschors | €10–€20 | Vereist regelmatig bijvullen |
| Dekowood | €15–€25 | Langer in gebruik |
| Tigermulch | €20–€30 | Nog relatief nieuw op de markt |
De aanschaf van rubberen tegels kan via verschillende leveranciers gedaan worden. Een standaardgroene rubberen tegel van 50x50x2,5 cm kost bijvoorbeeld €11,95 inclusief BTW en is geschikt voor een valhoogte tot 100 cm. Let echter op dat deze variant niet geschikt is voor openbaar gebruik.
Conclusie
De keuze van de juiste ondergrond voor een speeltuin is van groot belang voor de veiligheid, duurzaamheid en esthetiek. Rubberen tegels zijn een uitstekende keuze voor hun veiligheid, onderhoudsvriendelijkheid en duurzaamheid. Ze voldoen aan de strengste normen en zijn geschikt voor diverse toepassingen.
Alternatieve materialen zoals boomschors, Dekowood en Tigermulch zijn ook beschikbaar en hebben elk hun eigen voor- en nadelen. De keuze hangt af van de valhoogte, het soort speelinrichting, het budget en de wens naar een natuurlijke of synthetische uitstraling.
Bij het aanleggen van een speeltuin is het belangrijk om rekening te houden met zowel de wettelijke eisen als de praktische en esthetische aspecten. Door een zorgvuldige keuze te maken van de ondergrond, kun je ervoor zorgen dat je speeltuin veilig, duurzaam en aantrekkelijk is voor kinderen van alle leeftijden.