Rubberen tegels zijn een veelvoorkomend bouwmateriaal dat vooral wordt toegepast op speelplaatsen, terrassen en sportvelden. Ze worden gemaakt van hergebruikte autobanden en worden vaak geprezen om hun schockabsorberende eigenschappen, duurzaamheid en esthetische waarde. Echter, recente discussies en wetenschappelijk onderzoek hebben aandacht gevestigd op mogelijke gezondheidsrisico’s die met rubberen tegels verbonden kunnen zijn. In dit artikel bespreken we de feiten, het gebruik en de onderliggende gezondheidsvraagstukken van rubberen tegels, gebaseerd op beschikbare informatie.
Wat zijn rubberen tegels?
Rubberen tegels zijn meestal gemaakt van afgedankte autobanden die worden verwerkt tot een homogene massa. Deze tegels worden vaak gebruikt op locaties waar valdemping en een zachte ondergrond belangrijk zijn, zoals op speelplaatsen of sportvelden. Uit de gegevens blijkt dat rubberen tegels ook gebruikt worden in ruimtes zoals daktuinen, terrassen en looppaden.
Soorten rubberen tegels en toepassingen
Speelplaatstegels: Deze tegels zijn ontworpen voor speelplaatsen en voldoen aan de Europese norm EN 1177:2018 voor schokabsorberende oppervlakten. Ze zijn uitgebreid getest met HIC-tests (Head Injury Criterion) om de veiligheid voor kinderen te waarborgen.
Rubber terrastegels: Ideaal voor terrassen en balkons. Ze zijn slipvast, comfortabel bij natte weersomstandigheden en eenvoudig te onderhouden. Bovendien vormen ze een moderne uitstraling die geschikt is voor buitenruimtes.
H-klinkers: Deze rubberen tegels worden gebruikt voor looppaden, manages, opritten en sportvelden. Hun vorm zorgt voor een stevige verbinding en een strakke afwerking.
Kunstgrastegels: Deze combineren het uiterlijk van gras met de voordelen van rubber. Ze vereisen weinig onderhoud en zijn geschikt voor daktuinen en sportvelden.
Randstukken en oploopranden: Deze accessoires zorgen voor een veilige en toegankelijke randafwerking. Oploopranden verminderen struikelgevaar, terwijl randstukken een nette afwerking bieden.
Opsluitbanden: Deze worden gebruikt om rubberen tegels op hun plaats te houden, wat de stabiliteit verhoogt en het verschuiven voorkomt.
Rubber tegeldragers: Deze ondersteunen tegels en houten balken en bevorderen een goede waterafvoer, wat de levensduur van dakterrassen en platte daken verlengt.
Rubberen tegels zijn dus veelzijdig in toepassing en bieden een combinatie van functie, comfort en esthetiek. De vraag is echter: zijn ze veilig voor de mens?
Gezondheidsrisico’s van rubberen tegels
Recente discussies over de veiligheid van rubberen tegels zijn geïnitieerd door wetenschappers en politici. De centrale kwestie is of rubberen tegels schadelijke stoffen bevatten die voor de gezondheid van kinderen en volwassenen risico’s vormen. Onderzoek wijst uit dat rubberen tegels meestal gemaakt zijn van hergebruikte autobanden, die in hun oorsprong giftige stoffen kunnen bevatten.
Schadelijke stoffen in rubberen tegels
De hoogleraren Toxicologie die in de gegevens genoemd worden, stellen dat rubberen tegels vrijwel zeker ook gemaakt zijn van gebruikte autobanden. Deze autobanden bevatten Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen (PAK’s), die kankerverwekkend kunnen zijn. De Europese Unie is momenteel aan het onderzoeken hoeveel van deze stoffen in een kilogram rubber mag zitten. Voor kinderen ligt de grens op 0,5 milligram per kilogram, terwijl het voor volwassenen 1 milligram per kilogram is.
Een theoretisch onderzoek door het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) onderzoekt de blootstelling aan PAK’s via rubberen tegels. Echter, de studie bevat nogal wat onzekerheden, waaronder het ontbreken van betrouwbare gegevens over hoeveel kinderen daadwerkelijk in contact komen met deze tegels tijdens hun speelactiviteiten.
Risico’s voor kinderen en sporters
De politiek en wetenschappelijke wereld zijn bezorgd over de mogelijke gevolgen van langdurige blootstelling aan rubberen tegels, vooral voor kinderen. Wetenschappers stellen dat de huidige risicoschattingen onvoldoende zijn om een betrouwbare inschatting te maken van de kans op kanker of andere gezondheidsklachten. Er is ook discussie over of rubberen tegels überhaupt onder de categorie "consumentenproducten" vallen, wat bepalend is voor de toepassing van gezondheidsrichtlijnen.
De gegevens tonen aan dat de Europese Commissie in 2017 een evaluatie wilde uitvoeren van de PAK-norm voor rubberen en plastische consumentenproducten. Het RIVM betoogt dat rekening moet worden gehouden met de blootstelling via andere consumentenproducten, aangezien rubberen tegels vaak direct in contact komen met de huid.
Praktische toepassing en voorzichtigheid
Hoewel rubberen tegels in technische en esthetische opzichten veel voordelen bieden, is het verstandig om voorzichtig te zijn bij hun installatie en gebruik, vooral op locaties met intensief gebruik door kinderen. Hieronder volgen enkele aanbevelingen en overwegingen die betrekking hebben op de toepassing van rubberen tegels.
Toepassing in de bouw en renovatiepraktijk
Bij het leggen van rubberen tegels is het belangrijk om zowel de veiligheid als de esthetiek in overweging te nemen. In de praktijk is een rubberen hamer onmisbaar bij het leggen van rubberen tegels. Deze hamer bevat een rubberen kop die tegels zonder schade aanklopt. Het gebruik van een rubberen hamer voorkomt het beschadigen van de tegels, maar ook het veroorzaken van permanente indrukken. Dit gereedschap is essentieel voor zowel ervaren als minder ervaren vaklieden.
Veiligheid en hygiëne
Rubberen tegels vereisen weinig onderhoud, maar het is belangrijk om er regelmatig voor te zorgen dat de oppervlakte schoon blijft, vooral op speelplaatsen. Ondanks hun dichte structuur kunnen bacteriën en schimmel zich op rubberen tegels voortplanten, vooral in vochtige omstandigheden. Dit is een bekende eigenschap van rubberproducten en geldt ook voor kunstgrasvelden.
Alternatieven en combinaties
Voor ruimtes waarbij gezondheidsrisico’s extra in het oog springen, kan overwogen worden om rubberen tegels te combineren met andere materialen. Bijvoorbeeld op dakterrassen of looppaden kan men kiezen voor een mix van rubberen en traditionele tegels. Dit zorgt voor een evenwicht tussen schockabsorbering, duurzaamheid en gezondheid.
Advies voor eigenaren en opdrachtgevers
Bij het kiezen voor rubberen tegels is het verstandig om onderzoek te doen naar de oorsprong van het materiaal en eventuele certificeringen. Het is ook verstandig om te informeren over de huidige stand van wetenschappelijk onderzoek en eventuele maatregelen die genomen kunnen worden om blootstelling te beperken. In de praktijk betekent dit dat men bij de aankoop van rubberen tegels aandacht moet besteden aan de samenstelling en productnormen.
Conclusie
Rubberen tegels zijn een veelzijdig bouwmateriaal met veel toepassingsmogelijkheden. Ze zijn geschikt voor speelplaatsen, terrassen, sportvelden en andere buitenruimtes. Uit wetenschappelijk onderzoek en politieke discussies blijkt echter dat rubberen tegels schadelijke stoffen kunnen bevatten, zoals PAK’s, die kankerverwekkend kunnen zijn. Het huidige onderzoek is nog niet volledig beantwoord, en er zijn onzekerheden in de schatting van blootstelling en risico’s, vooral voor kinderen.
Voor eigenaren, opdrachtgevers en bouwbedrijven is het belangrijk om voorzichtig te zijn bij de keuze en toepassing van rubberen tegels. Het gebruik van rubberen hamers en andere gereedschappen is essentieel bij het leggen van rubberen tegels, terwijl het onderhoud en hygiëne eveneens belangrijk zijn. Voor de toekomst is het verstandig om op de voortgang van wetenschappelijk onderzoek te letten en eventueel alternatieve materialen in overweging te nemen.