De bewaring van lokale geschiedenis is een fundamenteel onderdeel van cultureel erfgoed, waarbij fotografie een onmisbare rol speelt als tijdsreis naar het verleden. In de regio Tegelen en Steyl heeft de systematische archivering van foto's geleid tot een rijk schatkist van documentatie die het sociale leven, de architectuur en de evolutie van deze gemeenschappen in de twintigste eeuw vastlegt. Dit proces omvat niet alleen het fysiek bewaren van negatieven en afdrukken, maar ook de digitale toegankelijkheid en de integratie van deze beelden in de hedendaagse samenleving via moderne communicatiekanalen.
De kern van dit werk ligt in de samenwerking tussen lokale verenigingen, zoals de Heemkundige Kring Tegelen, en de gemeenschap zelf. Door de jaren heen zijn tienduizenden foto's, krantenartikelen en documenten verzameld, gesorteerd en gedigitaliseerd. Deze inspanningen zorgen ervoor dat de geschiedenis van Tegelen en Steyl niet verloren gaat, maar blijft leven in het collectief geheugen van de inwoners. Van de bouw van beeldbepalende gebouwen tot het dagelijks leven op straat, elk beeld vertelt een verhaal dat zonder deze zorgvuldige archivering voor altijd zou verdwijnen.
De Fondsen van Pierre Lommen: Een Archief van Een Halve Miljoen Beelden
Een van de meest significante verzamelingen binnen dit domein is het archief van de lokale fotograaf Pierre Lommen. Lommen, een inwoner van Tegelen, hield decennia lang het sociale leven van de regio vast. Zijn fotozaak bevond zich op de Grotestraat, een centrale locatie die hem toegang gaf tot de kern van het dorpse leven. Na zijn overlijden in 1986 belandden de fotonegatieven in dozen, totdat ze door de erfgenamen werden geschonken aan het Venlose Gemeentearchief.
Het proces om deze collectie toegankelijk te maken heeft acht jaar geduurd. Dit was een immense taak die niet alleen ging over het fysiek veiligstellen van de negatieven, maar ook over het sorteren en beschrijven van de inhoud van de foto's. Het resultaat is een collectie van ongeveer half miljoen oude foto's die een venster openen naar de tweede helft van de twintigste eeuw.
De inhoud van dit archief is divers. Hoewel er veel portretten en bruiloften zijn, zijn er ook talloze beelden van verenigingen, bedrijven, feesten en de bouw van belangrijke gebouwen. Een van de vrijwilligers, Wiel Oehlen, beschreef het werk als zwaar maar ook als mooi. Tijdens het archiveren kwam hij zelfs een foto tegen waarop hij zelf te zien was; deze foto toonde het schilderen van de Sint-Josephkerk in Tegelen. De kerk zelf bestaat niet meer, maar de foto blijft een getuigenis van dat moment.
De selectie voor de digitale beeldbank van het Gemeentearchief Venlo is zorgvuldig gemaakt. Niet alle foto's zijn digitaal beschikbaar; de meeste portretten en bruiloften zijn geselecteerd om bekende mensen uit Tegelen te tonen. De overige foto's blijven fysiek in het archief beschikbaar voor onderzoekers en geïnteresseerden die een bezoek willen brengen.
Digitale Toegankelijkheid en het Rol van Sociale Media
In het tijdperk van de digitale revolutie heeft de Heemkundige Kring Tegelen diverse strategieën ontwikkeld om het archief toegankelijk te maken voor een breed publiek. Het doel is om het archief niet alleen te bewaren, maar ook te delen. Dit gebeurt via drie hoofdkanalen:
- Via Erfgoednet Limburg: Deze website wordt gezamenlijk gebruikt met andere historische verenigingen en kleine musea om het archief digitaal toegankelijk te maken.
- Via het fotoalbum op de eigen website van de vereniging.
- Via Facebook: De foto's zijn zichtbaar met en zonder account. Voor mensen zonder account verschijnen meldingen om een account aan te maken, maar gebruikers kunnen kiezen voor "nu niet" en toch de foto's bekijken.
De Facebook-pagina van de vereniging (www.facebook.com/heemtegelen) fungeert als een dynamisch platform waar geregeld historische foto's worden gepost. Deze zijn georganiseerd in diverse albums, waaronder een specifiek album gewijd aan Tegelse en Steyler straatbeelden door de jaren heen. Deze aanmoedigt herinneringen en uitwisseling van verhalen. Bezoekers kunnen reacties achterlaten of een mail sturen naar [email protected] met hun eigen herinneringen.
Deze digitale strategie zorgt ervoor dat de geschiedenis niet statisch blijft, maar interactief wordt. Door het plaatsen van foto's van specifieke straten en gebouwen, worden inwoners uitgelokt om herinneringen te delen. Dit creëert een levendige band tussen het verleden en het heden, waarbij de geschiedenis wordt geactualiseerd door de persoonlijke verhalen van de huidige bevolking.
De Verzamelactie: Een Unieke Samenspel van Handel en Geschiedenis
Een opmerkelijk voorbeeld van hoe geschiedenis kan worden geïntegreerd in het dagelijks leven is de succesvolle verzamelactie die plaatsvond in januari en februari 2024. Deze actie werd georganiseerd door de PLUS supermarkten (PLUS Verbeeten Op de Heide en PLUS Steyl) in samenwerking met de Heemkundige Kring Tegelen. Bij elke aankoop van € 10,- kregen klanten een setje van 4 stickers. Het doel was om alle 262 stickers in een gratis verzamelalbum te verzamelen.
Deze actie was een groot succes. De 3.000 verzamelalbums waren snel uitverkocht, wat leidde tot een echte "verzamelwoede" onder de inwoners van Tegelen en Steyl. De actie trok aandacht van lokale media zoals De Limburger en Omroep Venlo. Het was een schitterende actie waarbij jong en oud op een speelse wijze in aanraking kwamen met de historie van de regio.
De inhoud van het verzamelalbum omvat 30 onderwerpen die specifiek zijn voor Tegelen en Steyl. De leden van de Heemkundige Kring hebben de mooiste foto's verzameld, voorzien van korte toelichtingen. Het album bevat beelden van historische gebouwen tot levendige straattaferelen. De uitreiking van het eerste exemplaar vond plaats op woensdag 27 december in de Sint-Martinuskerk. Tijdens deze plechtigheid namen Thei en Marij het album in ontvangst; ze staan zelf ook op één van de plaatjes in het album.
Deze samenwerking tussen lokale supermarkten en de historische vereniging toont hoe geschiedenis en dagelijks leven verenigd kunnen worden. Het creëert een brug tussen de boodschappen doen en het waarderen van de lokale identiteit. De voorzitter Frank Giesen benadrukte dat deze samenwerking een fantastische gelegenheid biedt om de lokale geschiedenis te delen en te waarderen. Het album leidde tot interessante gesprekken tussen generaties.
De Structuur van het Archief en Locatiegebonden Geschiedenis
Het archief van de Heemkundige Kring Tegelen is niet slechts een willekeurige verzameling, maar een georganiseerd systeem dat de geschiedenis van de regio in kaart brengt. De vereniging beschikt over tienduizenden digitale foto's, krantenartikelen, foto's op papier, boeken en andere publicaties. Een groot deel van dit materiaal is digitaal beschikbaar, maar een aanzienlijk gedeelte blijft fysiek bewaard in het archief.
Een belangrijke dimensie van dit werk is de geografische indeling van de foto's. De vereniging heeft specifieke albums gecreëerd voor diverse straten en gebieden, wat de onderzoeksmogelijkheden vergroot. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste locaties die in de collectie zijn verwerkt:
| Locatiegebied | Specifieke Straten en Gebouwen |
|---|---|
| Centrum Tegelen | Beekstraat, Bergstraat, Bongerdstraat, Engerstraat, Gasthuisstraat, Grotestraat, Hoekstraat, Hoogstraat, Industriestraat, Kampstraat, Kerkstraat, Koningstraat, Kruisstraat, Muntstraat, Parallelweg, Raadhuislaan, Riethstraat, Schoolstraat, Smidstraat, Spoorstraat, Stationstraat, St. Josephstraat, St. Martinusstraat, Veldstraat, Venloseweg, Wilhelminaplein, Zandstraat. |
| Steyl | Arnoldus Janssenstraat, Maasstraat, Middeltweg, Parkstraat, Roermondseweg (van Maasveldstraat tot Belfeld), Rozenstraat, St. Michaelstraat. |
Elke straat is vaak gekoppeld aan specifieke bezienswaardigheden of historische gebouwen. Bijvoorbeeld, de Grotestraat is gekoppeld aan Café Staccato, de Hoogstraat aan Zaal Batavia en Café 't Hukske, en de Muntstraat aan Café de Sportbar. Deze koppelingen helpen bij het herkennen van bekende locaties en het plaatsen van de foto's in hun context.
Het archief is niet statisch; het is een levend archief dat voortdurend wordt uitgebreid. De vereniging moedigt inwoners aan om hun eigen foto's en verhalen te delen, waardoor het archief groeit met elke nieuwe bijdrage. Dit proces zorgt ervoor dat de geschiedenis van Tegelen en Steyl niet alleen wordt bewaard, maar ook wordt verrijkt met nieuwe perspectieven.
De Geschiedenis van de Heemkundige Kring Tegelen
Het ontstaan van de Heemkundige Kring Tegelen, oorspronkelijk opgericht als "Heemschut" op 20 november 1978, is het resultaat van een collectieve drang om het unieke erfgoed van het dorp te behouden. Reeds vóór de oprichting van de vereniging waren er al mensen in Tegelen die foto's, documenten, kranten, bidprentjes, gedichten en verhalen in dialect bewaarden. Deze individuele inspanningen vormden de basis voor het latere archief.
Toen de vereniging eenmaal werd opgericht, werd steeds meer van dit verzamelde materiaal bij elkaar gebracht. Zo ontstond er een echt archief dat een bron is voor velen die zoeken naar informatie over specifieke onderwerpen of personen. Het archief bevat niet alleen documenten en foto's, maar ook streekeigen voorwerpen die de lokale identiteit belichamen.
Het doel van de vereniging is om dit archief voortdurend uit te breiden en te onderhouden. Met het oog op de toekomst en in het licht van de doelstellingen van de vereniging, moet de Heem blijven werken aan het archief. Dit vereist een continue inspanning van vrijwilligers en leden die ervoor zorgen dat het erfgoed niet verloren gaat.
Deze historische context is essentieel om te begrijpen waarom het archiveren van foto's zo belangrijk is. Het gaat niet alleen om het bewaren van beelden, maar om het behoud van de identiteit van de gemeenschap. De geschiedenis van Tegelen en Steyl is een collectief bezit dat door de inspanningen van de Heemkundige Kring wordt beschermd en gedeeld.
De Rol van Vrijwilligers en de Menselijke Dimensie
Het succes van het archiveringsproces ligt niet alleen in de technologie of de organisatie, maar vooral in de menselijke inzet. De collectie van Pierre Lommen is het resultaat van acht jaar werk door een team van zeven vrijwilligers. Een van hen, Wiel Oehlen, beschreef het werk als zwaar maar ook als mooi. Tijdens het archiveren kwam hij een foto tegen waarop hij zelf te zien was, wat aangeeft hoe persoonlijk het werk is.
Deze persoonlijke connectie is een essentieel onderdeel van het archiveren. Het is niet alleen een technische taak van sorteren en beschrijven, maar een proces waarbij de vrijwilligers zelf deel uitmaken van de geschiedenis die ze bewaren. De foto's van de Sint-Josephkerk, die nu niet meer bestaat, zijn een voorbeeld van hoe het archief een tijdsreis mogelijk maakt.
De inspanning van deze vrijwilligers is cruciaal voor het behoud van het erfgoed. Ze zorgen ervoor dat de geschiedenis niet alleen wordt bewaard, maar ook wordt begrepen en gewaardeerd. Het werk van de vrijwilligers vormt de ruggengraat van het archief.
Conclusie
Het archiveren van oude foto's van Tegelen en Steyl is een complex en veelzijdig proces dat de geschiedenis van deze regio in kaart brengt. Van de verzameling van Pierre Lommen tot de digitale toegankelijkheid via sociale media en de succesvolle verzamelactie met de PLUS supermarkten, elke stap draagt bij aan het behoud van het cultureel erfgoed.
Deze inspanningen zorgen ervoor dat het sociale leven, de architectuur en de identiteit van Tegelen en Steyl niet verloren gaan. Het archief fungeert als een levend document dat voortdurend wordt uitgebreid met nieuwe bijdragen van de gemeenschap. Door de samenwerking tussen lokale verenigingen, supermarkten en de inwoners, wordt de geschiedenis niet alleen bewaard, maar ook gedeeld en gewaardeerd.
Het behoud van dit erfgoed is een continue taak die de identiteit van de regio in stand houdt. De foto's zijn meer dan alleen beelden; ze zijn getuigenissen van het verleden die de toekomst verbinden met het heden. Door deze inspanningen blijft de geschiedenis van Tegelen en Steyl levend voor toekomstige generaties.