De Oudemarktstraat in Tegelen is een straat met een rijke historie, die zich in het hart van de wijk Tegelen-Centrum in de gemeente Venlo bevindt. Met 29 adressen, varieert de leeftijd van de huizen aanzienlijk, van het oudste gebouw uit 1870 tot het nieuwste uit 2002. De gemiddelde bouwjaar van de huizen is 1935, wat aantoont dat het een straat is met veel oudere woningen. Deze straat bevat niet alleen woningen, maar ook historische panden die verbonden zijn aan lokale bedrijven en gezinnen die hun invloed hebben laten voelen op de ontwikkeling van Tegelen. In dit artikel wordt een diepgaande inzicht gegeven in de bouwgeschiedenis, eigendomswisselingen en verbouwingen in de Oudemarktstraat, op basis van kadastrale, historische en familiegegevens.
Bouwgeschiedenis en woningkenmerken
De Oudemarktstraat is gelegen in de wijk Tegelen-Centrum van de gemeente Venlo. Het straatpad is goed onderverdeeld in 29 adressen, waarbij de woningen variëren in grootte, functie en bouwjaar. De oudste woning dateert uit 1870, wat betekent dat sommige panden meer dan 150 jaar oud zijn. Het jongste huis is gebouwd in 2002, wat aangeeft dat de straat ook onderworpen is geweest aan moderne renovaties en nieuwbouw. De gemiddelde bouwjaar van de huizen is 1935, wat wijst op een sterke aanwezigheid van woningen uit de middenjaren 20e eeuw. Deze leeftijd van de woningen maakt de straat geschikt voor studies rondom historiciteit en eventuele renovatieprojecten.
De woningen in de Oudemarktstraat variëren sterk in oppervlakte. De kleinste woning is slechts 33 m², wat duidt op een typisch klein, ouderwets huis of een bijgebouw. In tegenstelling thereto ontstaat een groot contrast met het grootste huis in de straat, dat 596 m² beslaat. Dit is een aanzienlijke oppervlakte en wijst op het feit dat enkele panden zijn uitgebreid of verbouwd over de jaren. De gemiddelde oppervlakte van de woningen is 126 m², wat in lijn is met typische woningmaatsten in Nederlandse stedelijke straten uit de jaren 1930.
De bouwgeschiedenis van de Oudemarktstraat kent verschillende fasen. Een van de oudere woningen is te vinden op perceel A-3549, dat in 1881 in eigendom kwam van Peter Ewals. Rond 1905 werd het pand samengevoegd met percelen A-798 en A-2303. Het huis behoort daarna in 1910 tot Alphonsus Hubertus Ewals, die als voerman werd genoemd. Later, in 1933, was hij vrachtrijder, en zijn zoon Sjraar Ewals (geb. 1912) wordt genoemd als grondlegger van Ewals Cargo Care. Dit is een voorbeeld van hoe woningen in de Oudemarktstraat niet alleen woningbouw betreffen, maar ook historische bedrijven en familietradities bevatten.
Eigendomswisselingen en verbouwingen
De Oudemarktstraat kent een complexe geschiedenis van eigendomswisselingen. Deze zijn goed te traceren in historische kadastergegevens en bevolkingsregisters. Zo is er bijvoorbeeld het pand op Oudemarktstraat 7, dat in 1881 in eigendom kwam van Peter Ewals. Rond 1905 werd het pand samengevoegd met andere percelen en in 1910 in bezit van Alphonsus Ewals. In 1933 was het pand in bezit van zijn zoon Sjraar Ewals, wat wijst op een directe overdracht binnen de familie. Dit fenomeen is niet uniek voor deze woning, maar is een typische kenmerk van woningeigendommen in historische straten zoals de Oudemarktstraat.
Een ander voorbeeld is de woning op perceel A-1, die eigendom was van Hendrik Huberts in de 18e en 19e eeuw. Hij werd genoemd als akkerman en had drie zonen: Petrus, Wijnandus en Stephanus, die in Kempen (Duitsland) werkten. Na het overlijden van zijn vrouw bleef hij in Kempen wonen. Zijn dochter Louisa nam het huis in Tegelen over rond 1855. In 1860 volgde een splitsing van het huis in drie woningen, vernummerd tot A-1708, A-1709 en A-1710. Deze splitsing is een interessant gegeven voor wie zich bezighoudt met historische woningbeheersing en eventuele renovaties.
Een ander opmerkelijk pand is het Merterhof, gelegen op perceel B-372. Het was in 1842 in bezit van de weduwe en kinderen van Frans Receveur, een winkelier uit Venlo. In 1853 kreeg zoon Antoon Christoffel Frans Receveur het Merterhof met aangrenzende stukken bouw- en hooiland in bezit. In 1856 werd het huis herbouwd. In 1882 verkocht Receveur het Merterhof aan Michiel Willem Houba, die in 1860 trouwde met Anna Maria Hubertina Thissen. Zij kregen vijf kinderen, en hun jongste dochter trouwde in 1909 met Antoon Leonard Dings, een slager.
Deze eigendomswisselingen tonen duidelijk hoe woningen in de Oudemarktstraat geregeld veranderen van eigenaar, vaak binnen het kader van familieoverdracht of commerciële verkoop. Deze geschiedenis is belangrijk voor wie wil weten over de geschiedenis van een specifiek pand of wil inzicht krijgen in de historische waarde van een woning.
Woningen en woningfuncties
De woningen in de Oudemarktstraat zijn niet alleen woningbouw, maar ook verbonden met diverse bedrijven en ambachten. In 1925 woonden er bijvoorbeeld verschillende ambachtslieden in de straat, zoals schoenmakers, bakkers, smeden en bierbrouwers. Deze ambachten gaven de straat een stedelijk, handelaarskarakter, wat ook duidelijk blijkt uit de vermelding van bedrijven in het adresboek.
Een voorbeeld van een ambachtsman in de straat is Johannes Croonen, wiens zoon Peter Croonen een cafébedrijf begint op de hoek van de Bongerdstraat en de Grotestraat. Een andere notabele woning is die van Willem Lambert Oehlen, die een verfzaak had op de hoek van de St. Martinusstraat en de Grotestraat, tegenover het “huis Croonen”.
Een andere interessante woning is die van Paulus Teeuwen, die medegrondlegger was van de dakpannenfabriek. Zijn woning lag aan de straatkant, en er is sprake geweest van een achteromgang die hem toegang gaf tot het huis.
Verbouwingen en slopingen
De Oudemarktstraat kent ook een geschiedenis van slopingen en herbouwingen. Een duidelijk voorbeeld is het pand op A-1147 en A-1148, dat in 1896 werd gesloopt en herbouwd tot één huis, vernummerd tot A-3279. Dit proces is goed te herkennen op historische luchtfoto’s van de omgeving van de Oude Markt. Het huis dat op A-1147 en A-1148 stond, had een oppervlakte van 130 m² (A-1147) en 140 m² (A-1148), wat aangeeft dat het een functionele verbouwing betrof.
Een andere sloping betreft het pand op A-1, dat in 1860 werd gesplitst in drie woningen. Deze verbouwing is goed te traceren in historische kadastergegevens, en toont aan dat woningen in de Oudemarktstraat vaak zijn aangepast om aan veranderende behoeften te voldoen.
Verbindingskunsten en ambachten
De Oudemarktstraat was historisch gezien ook een straat waar ambachtslieden en handwerkers hun beroep uitoefenden. In 1925 woonden er bijvoorbeeld een sigarenfabriekhouder, een bierbrouwster, een schoenmaker, een bakker en een ijzergieter. Deze ambachtslieden gaven de straat een stedelijk karakter en maakten deel uit van de lokale economie.
Een voorbeeld van een ambachtsman is Peter Ewals, die in 1910 als voerman en in 1933 als vrachtrijder werd genoemd. Hij en zijn zoon Sjraar Ewals zijn de grondleggers van Ewals Cargo Care, wat een interessant verband aantoont tussen woningeigendom en ambachtelijke activiteiten.
Een ander voorbeeld is Antoon Leonard Dings, een slager die in 1909 trouwde met Maria Antonetta Houba. Zijn beroep als slager en veehandelaar is een klassieke ambacht in stedelijke gebieden zoals Tegelen.
Historische panden en hun invloed
De Oudemarktstraat bevat ook panden die verbonden zijn met historische bedrijven en families. Een van de bekendste is het Merterhof, dat in het bezit was van Frans Receveur, een winkelier uit Venlo. In 1882 werd het Merterhof verkocht aan Michiel Willem Houba, die het later verder verbouwde. Het Merterhof is een voorbeeld van een historisch pand dat door de jaren heen is verbouwd en eigendommen heeft gewisseld.
Een ander interessant pand is Oudemarktstraat 37, dat in 1925 in bezit was van A J Scholten, een fabrieksbaas. Dit toont aan dat de straat ook industriële of productieactiviteiten kent. Fabrieksbaas Scholten was waarschijnlijk betrokken bij lokale productie of handel, wat een belangrijk deel van de economie van Tegelen uitmaakte.
Conclusie
De Oudemarktstraat in Tegelen is een historische straat met een rijke geschiedenis van woningbouw, eigendomswisselingen en ambachtsactiviteiten. De straat telt 29 adressen, met woningen die variëren van 1870 tot 2002 in bouwjaar. De gemiddelde oppervlakte van de woningen is 126 m², met een kleinste woning van 33 m² en een grootste woning van 596 m². De straat kent een diversiteit aan panden, variërend van woningen tot bedrijven en ambachtsgezinnen. De eigendomswisselingen tonen een duidelijke historische lijn, waarin panden vaak zijn overgedragen binnen familie of via commerciële overeenkomsten. De slopingen en verbouwingen duiden op een adaptieve bouwgeschiedenis die aansluit bij veranderende economische en sociale behoeften. De Oudemarktstraat is dus een straat met veel historisch en cultureel waarde, die interessant is voor historisch onderzoek, renovatieprojecten en het begrip van lokale woninggeschiedenis.