Inleiding
Flughafen Tegel, gelegen in de Duitse hoofdstad Berlijn, was lange tijd de belangrijkste luchthaven van de stad. Het vliegveld werd in 1930 geopend en speelde een cruciale rol in de toegankelijkheid van Berlijn, met name tijdens de oorlog en de opdeling van de stad. Tegel was een centraal punt voor zowel in- als uitwaartse luchtvaartbewegingen en maakte Berlijn bereikbaar voor reizigers uit binnen- en buiten Europa. In de loop der jaren is het vliegveld uitgebreid, met onder andere de constructie van een tweede terminal en diverse parkeerfaciliteiten.
In deze artikel wordt een overzicht gegeven van de geschiedenis, structuur en infrastructuur van Flughafen Tegel. Aan de hand van de beschikbare bronnen worden de belangrijkste kenmerken van het vliegveld belicht, inclusief de terminalopstelling, vervoersmogelijkheden van en naar het centrum, en de rol van Tegel in het luchtverkeer van Berlijn. De nadruk ligt op feiten die expliciet vermeld staan in de vooraf geleverde informatie, zonder dat er gebruik wordt gemaakt van externe kennis of aanvullende bronnen.
Geschiedenis van Flughafen Tegel
Flughafen Tegel dateert uit 1930, toen het officieel werd geopend op 27 september door Rudolf Nebel. In de vroege jaren, met name tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, had Tegel een strategische betekenis. Na de Berliner Blockade in 1948 werd het vliegveld uitgebreid met een van de langste start- en landingsbanen in Europa, een constructie die slechts twee maanden in beslag nam. Deze uitbreiding was essentieel voor de toegankelijkheid van west-Berlijn, aangezien Tempelhof, een andere luchthaven in de stad, te klein werd om het toenemende aantal vluchten te hanteren.
Naarmate de jaren verliepen, werd Tegel een steeds belangrijkere hub in de Duitse en Europese luchtvaartsector. In 2005 maakte het vliegveld bijna 12 miljoen reizigers, een aangename toename van 4,5% t.o.v. 2004. Het is duidelijk dat Tegel niet enkel een historische waarde had, maar ook een actieve rol speelde in de toegankelijkheid van Berlijn voor zowel in- als uitreizigers.
Ondanks de groei en de betekenis van Tegel, werd het in 2020 gedeeltelijk opgeheven. De constructie van het nieuwe Berlijn Brandenburg International Airport (BBI) op de locatie van de vroegere luchthaven Schönefeld leidde tot een herstructurering van het luchtverkeer in de regio. Uiteindelijk zou het vliegveld Tegel opgeheven worden om ruimte te maken voor het nieuwe internationale vliegveld.
Structuur en Terminalopstelling
Flughafen Tegel had een unieke, zeshoekige terminal, ontworpen om passagiers met korte wandelafstanden te verbindingen. Dit was een strategische keuze om het vliegveld efficiënter te maken en reizigers sneller te laten doorkomen. In het midden van de terminal stond een parkeergarage die bedoeld was voor tijdelijk parkeren. De zeshoekige vorm maakte het mogelijk om de diverse faciliteiten, zoals check-in-liften, boarding gates en winkels, logisch en makkelijk bereikbaar te organiseren.
Later werd een tweede terminal, A1, gebouwd om het toenemende aantal reizigers te kunnen hanteren. De hoofdbouw, het zogenaamde 'Boulevard Tegel', lag tussen deze twee terminals. Het was bedoeld als een centrale verbinding en had een functionele rol in het verkeer en het comfort van reizigers. Het ontwerp en de opstelling van Tegel reflecteerden dus de behoeften van een moderne luchthaven, waarbij toegankelijkheid en efficiëntie centraal stonden.
Vervoersmogelijkheden van en naar het centrum
Een van de belangrijkste eigenschappen van Flughafen Tegel was de toegankelijkheid van en naar het centrum van Berlijn. Hoewel Tegel iets buiten het stadscentrum ligt (ongeveer 8 kilometer), was het voor reizigers gemakkelijk om via het openbaar vervoer te reizen. Er waren verschillende opties beschikbaar, waaronder pendelbussen, metro en trein.
Pendelbussen
De bus TXL was een directe verbinding naar Mitte/Unter den Linden, en kostte 30 minuten. Deze optie was bijzonder geschikt voor reizigers die snel in het centrum wilden zijn. Ook de bussen X9 en 109 stonden beschikbaar voor reizigers die naar Charlottenburg of Zoologischer Garten reisden. Deze bussen kostten minder dan TXL, waardoor ze een economische keuze waren voor diegene die niet op de directe route zaten.
Taxi
Voor reizigers die de flexibiliteit van een taxi voorkeerden, was dat een betaalbare optie. In Berlijn kostte een taxi ongeveer €20, afhankelijk van de bestemming. De basisprijs was €2,50, en daarna betaalde je €1,50 per gereden kilometer. Dit maakte taxi’s een aantrekkelijke optie voor diegene die niet langer wilden wachten op het openbaar vervoer.
Treinverbindingen
De trein was een efficiënte manier om van Tegel naar het centrum van Berlijn te reizen. Het treinstation van Tegel lag op niveau -2 van de terminal, wat betekende dat reizigers direct onder terminal 1 konden overstappen. De Flughafen Express (FEX) vertrok twee keer per uur naar Berlin Hauptbahnhof, het centrale station van Berlijn. Dit maakte de FEX een populaire keuze voor reizigers die snel in het centrum wilden zijn.
Daarnaast stopte de FEX ook in Gesundbrunnen en Ostkreuz, waar reizigers eventueel overstapten. De lijn RE8 reed 24 uur per dag en volgde een route naar het centraal station via Alexanderplatz en Friedrichstraße. Een andere optie was de RB23, die in een andere richting reed, richting Potsdam. Beide lijnen waren populair bij reizigers die langer in Berlijn bleven of naar een specifiek deel van de stad wilden.
Metro
De metro was een andere optie om van Tegel naar het centrum te reizen. Op niveau 0 van de terminal stonden verschillende buslijnen, zoals X7, die binnen 15 minuten naar station Rudow reed. Van daaruit kon reizigers overstappen op de metro lijn U7, waarmee ze naar het centrum of naar het noordwesten van Berlijn kon reizen. De reistijd naar het eindstation was ongeveer 45 minuten.
De U7 reed iedere paar minuten, net zoals de bussen. Een kaartje kostte €4,70, wat vergelijkbaar was met de trein. Ook was het mogelijk om de Berlijn Welcomecard te gebruiken, wat voor sommige reizigers een voordelig alternatief was.
Vervoer naar Potsdam
Hoewel het centrum van Berlijn een belangrijke bestemming was, was Potsdam, de hoofdstad van de deelstaat Brandenburg, ook een veelvoorkomende bestemming voor reizigers die via Tegel arriveerden. Aangezien Berlijn een enclave is in Brandenburg, was het duidelijk dat Potsdam een logische keuze was voor reizigers die langer in de regio bleven verblijven.
Het was echter niet verstandig om via het centrum van Berlijn te reizen naar Potsdam, omdat dat ongeveer een half uur langer zou duren. In plaats daarvan werd aangeraden om direct via het openbaar vervoer te reizen, bijvoorbeeld via de trein of de metro, afhankelijk van de voorkeuren van de reiziger.
Flughafen Tegel in het internationale luchtverkeer
Flughafen Tegel had een belangrijke rol in het internationale luchtverkeer van Berlijn. Het was een hub voor verschillende luchtvaartmaatschappijen, waaronder Air Berlin, Brussels Airlines, KLM, Lufthansa en Transavia. Deze maatschappijen boden dagelijkse vluchten vanaf verschillende Europese steden, zoals Düsseldorf, Münster, Keulen, Brussel en Rotterdam.
Deze vliegtuigen maakten Tegel bereikbaar voor reizigers die vanuit verschillende steden in Duitsland en België naar Berlijn wilden vliegen. De regelmaat van de vluchten en de diverse bestemmingen maakten Tegel een centrale plek in de Duitse luchtvaartsector. In 2005 werd het vliegveld al genoemd als een van de belangrijkste luchthavens in Duitsland, met bijna 12 miljoen reizigers.
Conclusie
Flughafen Tegel was gedurende jaren een centrale luchthaven in Berlijn. Het werd in 1930 geopend en speelde een strategische rol in de toegankelijkheid van de stad, met name tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Tegel had een unieke structuur, met een zeshoekige terminal en later een tweede terminal, die passagiers met korte afstanden verbond. Het vliegveld was goed bereikbaar via het openbaar vervoer, met verschillende opties zoals bussen, treinen en taxi’s.
Hoewel Tegel uiteindelijk is opgeheven en is vervangen door het nieuwe Berlijn Brandenburg International Airport, was het vliegveld gedurende jaren een essentiële verbinding in de luchtvaartsector van Duitsland. Zijn geschiedenis, structuur en infrastructuur maken het een interessant onderwerp voor diegene die de ontwikkeling van luchthavens en vervoer in de Duitse hoofdstad willen bestuderen.