Inleiding
De luchthaven Berlijn-Tegel, formeel bekend als Flughafen Berlin-Tegel "Otto Lilienthal", speelde een belangrijke rol in de vervoerhistorie van Duitsland, met een rijke geschiedenis van bouwactiviteiten en operationele ontwikkelingen. Deze luchthaven, gelegen ten noordwesten van het centrum van Berlijn, was een van de drie grote vliegvelden van de stad, naast Schönefeld en de kleinere Tempelhof. Het was een cruciale infrastructuur voor internationale en nationale luchtvaart en kende een voortdurende groei in het aantal passagiers, vooral in de jaren voorafgaand aan de sluiting in 2019.
Deze luchthaven was geopend in 1948, op een cruciale moment in de post-oorlogsgeschiedenis van Berlijn, en was het resultaat van intensieve bouwactiviteiten door Franse strijdkrachten en hun partners. Het ontwikkelde zich tot een centrale hub voor burgerluchtvaart in West-Berlijn, met een unieke architectuur van zeshoekige terminalen en uitgebreide toegangsinfrastructuur. Toch, in 2019, werd Tegel gesloten om plaats te maken voor de nieuwe luchthaven Berlijn-Brandenburg (BER), een moderne opvolger gelegen aan de rand van Schönefeld.
In deze artikel wordt ingegaan op de geschiedenis van de bouw, de operationele structuren, de toegangsmogelijkheden en de uiteindelijke sluiting van deze luchthaven, met betrekking tot de betrouwbaarheid van de beschikbare informatie.
Geschiedenis van de Bouw van Flughafen Berlin-Tegel
De oprichting van Flughafen Berlin-Tegel dateert terug tot de eindfase van de Tweede Wereldoorlog en de directe post-oorlogsgeschiedenis van Berlijn. In juli 1948 begon de bouw van de voormalige schietbaan Tegel, ten noordwesten van het hoofdkwartier van de Franse strijdkrachten in Berlijn. Deze bouwactiviteiten werden uitgevoerd met aanzienlijke inspanningen, waarbij 32 walsen, 34 bulldozers en 6-graders werden ingezet. De totale hoeveelheid materiaal die werd verwerkt, inclusief grond, stenen, bitumen en cement, was immens. In totaal verplaatsten de werknemers 800.000 kubieke meter grond, 420.000 kubieke meter stenen en puin, en vervoerden 15.000 ton bitumen, 15.000 ton cement en 4000 kubieke meter beton.
Het Franse geniedetachement was verantwoordelijk voor het ontmijnen van het terrein en het aansturen van de aanleg van een spoorlijn. De werkafdeling van de Franse militaire regering had de leiding over de bouwplannen, de constructie van gebouwen, wegen en leidingen. Deze intensieve bouwactiviteiten werden gesteund door een groot aantal werknemers, waarvan meer dan 19.000 mensen, inclusief 11.000 vrouwen, betrokken waren op 15 september van het eerste bouwjaar. Het transport van materialen was grotendeels afhankelijk van 400 vrachtwagens en asfalt die door de Amerikanen via de lucht werden vervoerd.
Op 5 november 1948 werd de Air Force detachement (DA 04.165) opgericht, op de dag van de landing van het eerste vliegtuig, een Amerikaanse Douglas C-54 Skymaster, met generaal John K. Cannon aan boord. Dit was het startpunt van de burgerluchtvaartactiviteiten in Tegel.
Operationele Structuur en Terminalontwikkeling
Na de oorlog bleef de militaire gebruik van de luchthaven beperkt, maar in 1960 werd de luchthaven voor burgerluchtvaart geopend. In 1988 kreeg de luchthaven de naam "Otto Lilienthal", in herinnering aan de Duitse luchtvaartpionier. De luchthaven ontwikkelde zich tot een centrale hub in West-Berlijn en was onder controle van Franse burgers en soldaten.
De architectuur van Flughafen Berlin-Tegel was bijzonder uniek. De luchthaven kende een zeshoekige hoofdterminal, bekend als Terminal A. Aan Terminal A waren verschillende andere terminals verbonden, waaronder Terminal B, C, D en E. De zeshoekige vorm van Terminal A had een centraal gelegen parkeergarage voor kortdurend parkeren. De aanwezigheid van meerdere terminals maakte het mogelijk om het toenemende passagiersaantal te beheren, met een tweede, langwerpige terminal (A1) die was opgericht om de groei te ondersteunen.
De totale luchthavencomplex was ontworpen om passagiers korte afstanden te laten lopen, door de zeshoekige vorm en de logische indeling van de gebouwen. De hoofdstructuur van het complex, bekend als 'Boulevard Tegel', fungeerde als centraal knooppunt tussen de terminals.
Toegangsmogelijkheden en Openbaar Vervoer
Vanaf het begin was de toegankelijkheid van Flughafen Berlin-Tegel van groot belang. De luchthaven lag iets buiten het centrum van Berlijn, maar het openbaar vervoer maakte het gemakkelijk bereikbaar. Passagiers konden reizen met de Bus TXL, die direct naar Mitte/Unter den Linden reisde, of met bussen X9 en 109 naar Charlottenburg/Zoologischer Garten. Deze bussen kostten tussen 2 en 4 euro per rit en duurden ongeveer 30 minuten. Een alternatief was natuurlijk de taxi, waarbij de basisprijs in Berlijn 2,50 euro bedroeg en daarna 1,50 euro per kilometer. De BVG routeplanner was een handig hulpmiddel om de snelste route te bepalen.
In 2019, kort voordat de luchthaven werd gesloten, was het openbaar vervoer nog steeds goed ontwikkeld, met meerdere opties voor passagiers. De aanwezigheid van meerdere busservices en de mogelijkheid om verder te reizen met de metro maakte het gemakkelijk om van de luchthaven naar het centrum van Berlijn te reizen. Dit maakte Tegel een belangrijke luchtvaartinfrastructuur voor zowel nationale als internationale passagiers.
Passagiersaantallen en Groeitrends
De passagiersaantallen in Flughafen Berlin-Tegel kenden een voortdurende groei in de jaren voorafgaand aan de sluiting in 2019. In 2005 verwerkte de luchthaven bijna 12 miljoen passagiers, een toename van 4,5% ten opzichte van 2004. Deze groeitrend benadrukt de rol van Tegel als een belangrijke luchtvaartinfrastructuur in Duitsland. De luchthaven was een populaire keuze voor zowel nationale als internationale vliegtuigen, met regelmatige vluchten van luchtvaartmaatschappijen zoals Lufthansa, Easyjet, Eurowings, Brussels Airlines en KLM.
De toename van het aantal passagiers leidde tot investeringen in de infrastructuur van de luchthaven, zoals de bouw van Terminal A1. Deze uitbreiding was nodig om het toenemende vervoer van passagiers en bagage te ondersteunen. De aanwezigheid van meerdere terminals en de logistieke inzet van de luchthaven maakte het mogelijk om het groeiende verkeer te beheren.
Sluiting en Overgang naar Berlijn-Brandenburg Airport (BER)
In 2019 werd Flughafen Berlin-Tegel officieel gesloten. De luchthaven werd vervangen door Berlijn-Brandenburg Airport (BER), een moderne en uitgebreidere luchtvaartinfrastructuur. De nieuwe luchthaven ligt aan de rand van het oude Schönefeld-terrein, aan de zuidkant van Berlijn. Het nieuwe complex bestond uit drie terminals en twee landingsbanen, met een snelle en gemakkelijke toegang tot het centrum van Berlijn (27 km). Het nieuwe vliegveld was bedoeld om de combinatie van Tegel en Schönefeld te vervangen en het vervoer te centraliseren.
De overgang naar BER had als doel om de efficiëntie en de mogelijkheden van de luchthaven te verbeteren. Het nieuwe vliegveld was ontworpen om het toenemende aantal passagiers in Berlijn en omgeving te ondersteunen, met een moderne architectuur en uitgebreide faciliteiten.
Betrouwbaarheid van de Beschikbare Informatie
De informatie over Flughafen Berlin-Tegel is voornamelijk afkomstig van openbaar beschikbare bronnen, zoals websites van luchthavenbedrijven en Wikipedia-artikelen. Deze informatie is vrijwel volledig gebaseerd op historische feiten en operationele gegevens, zonder duidelijke tekortkomingen of tegenstrijdigheden. De bouwgeschiedenis, de operationele structuur en de overgang naar BER zijn over het algemeen goed onderbouwd en betrouwbaar.
Er zijn echter enkele beperkingen. De informatie over de exacte toekomst van de oude luchthavengebouwen en de toepassing van de terreinen van Tegel is niet duidelijk. Daarnaast is er geen gedetailleerde informatie over de financiële en organisatorische aspecten van de overgang naar BER. Deze ontbrekende informatie beperkt de mogelijke diepte van het artikel, maar het betreft geen essentiële kwesties voor het begrip van de geschiedenis en de operationele structuur van Tegel.
Conclusie
Flughafen Berlin-Tegel was een belangrijke luchtvaartinfrastructuur in Duitsland, met een rijke geschiedenis van bouwactiviteiten en operationele ontwikkelingen. De luchthaven, geopend in 1948, was het resultaat van intensieve bouwactiviteiten door Franse strijdkrachten en hun partners, en ontwikkelde zich tot een centrale hub voor internationale en nationale vervoer. De unieke architectuur, met zeshoekige terminalen en uitgebreide toegangsinfrastructuur, maakte het mogelijk om het toenemende passagiersaantal te beheren.
De luchthaven werd officieel gesloten in 2019 en vervangen door Berlijn-Brandenburg Airport (BER), een moderne opvolger die bedoeld was om de efficiëntie en mogelijkheden van het vervoer te verbeteren. De overgang van Tegel naar BER betekende het einde van een belangrijk hoofdstuk in de luchtvaartgeschiedenis van Berlijn, maar ook de start van een nieuwe fase in de vervoerontwikkeling van de regio.